05/04/2022
19:00 - 21:00
Omladinski centar CK13 vas poziva na dvodnevni događaj kojim ćemo obeležiti 30 godina od početka jedne od najdužih opsada u modernoj istoriji. Zločin opsade grada i svakodnevnog terorisanja i ubijanja života počeo je u noći 4. na 5. april 1992. godine zauzimanjem međunarodnog aerodroma u naselju Ilidža od strane vojnih snaga bosanskih Srba. Opsada je trajala 44 meseca, do 29. februara 1996. godine.
Ovim programom sećamo se stradalih i preživelih žrtava ovog zločina, njihove odlučnosti i nadahnuća da žive uprkos strahu i stradanju, i podsećamo svoju savest da u vremenu zločina ne postoji stajanje po strani.
Ukoliko bi se na veličanstvenoj skali od kosmosa do čoveka i od kosmosa do ćelije ljudske izgradio negde, nekako, neki, nepoznat nam, savršen grad, onda bi to imalo značiti da će taj pravi grad spolja, arhitektonski prikazivati idealan dijagram smanjenog svemira, dok će u sebi skrivati obrise čoveka! Koliko je samo naporne, sistematične mašte bilo potrebno da se grad zamisli kao čoveku slična građevina, dakle, građevina parafraza. Da li je u pitanju slučajnost? – Plan razorenog Sarajeva, onako kako se da sastaviti iz televizijskih čestica, neodoljivo podseća na čoveka oborenog u kotlini koji se još mučno bori da pridigne glavu: Čovek–Sarajevo. – Bogdan Bogdanović
*Ilustracija: Johana Bogićević, za ediciju Zajednička čitaonica #7: Grad, Udruženje KROKODIL, Beograd 2020
PROGRAM
Utorak, 5. april, 19h
1425 dana terora nad jednim gradom
- Otvaranje izložbe fotografija “Skojevka Minka” Imrane Kapetanović
- Promocija knjige “Tajna džema od malina” Karima Zaimovića
- Razgovor o antiratnom otporu:
Aleksandar Popov, Igmanska inicijativa;
Dejan Kožul, novinar;
Adriana Zaharijević, koautorka knjige “Neprekidno traganje za smislom – Žene i izgradnja mira u Bosni i Hercegovini i Srbiji”;
Željko Stanetić, Vojvođanski građanski centar;
Moderator: Đorđe Majstorović, CK13
Izložba “Skojevka Minka” Imrane Kapetanović je intimna priča o autoričinoj baki koja je kao tinejdžerka bila pripadnica SKOJ-a. Većina fotografija je nastala unutar njene sobe, njenog privatnog i intimnog prostora, u svakodnevnim radnjama i trenucima. Minka nije obična baka: svirala je bubnjeve, često je išla na planinu sa prijateljicama, a tokom Drugog svjetskog rata je bila hrabra devojka koja se suprotstavljala nemačkoj vojsci i lokalnoj policiji. Nakon rata, podučavala je partizane i partizanke osnovnim veštinama čitanja i pisanja.
“Tajna džema od malina” je zbirka priča Karima Zaimovića, objavljena posthumno 1997. godine. Autor je priče pisao posebno za emisije “Josif i njegova braća” koje je pripremao i vodio za vreme rata u Bosni i Hercegovini tokom 1993. i 1994. godine, a koje su emitovane na radiju ZID. Poslednju priču nikada nije završio jer je prekinuta granatom u toku opsade grada Sarajeva i kao takva je uvrštena u zbirku.
Sreda, 6. april, 19h
Projekcija dokumentarnog filma “Scream For me Sarajevo” (2017.)
Dokumentarni film Tarika Hodžića “Scream for Me Sarajevo”, u čijem centru zbivanja je dolazak u opkoljeno Sarajevo heavy metal ikone Brusa Dikinsona, lidera kultnog benda Iron Maiden, ovom prilikom će biti premijerno prikazan u Srbiji.
————————————
Dana 5. aprila 1992. godine u Sarajevu su se održale demonstracije za mir, a pripadnici Karadžićeve SDS (Srpske Demokratske Stranke) pucali su na okupljene ljude. Kako u narednim mesecima novoformirana Vojska Republike Srpske nije uspela da zauzme grad, nastavilo se sa gađanjem sa okolnih brda, a general Ratko Mladić dao je izrazitu naredbu da se gađaju svi nesrpski ciljevi u Sarajevu. Tom prilikom su granatirane gradska bolnica, džamije, crkve i mnogi drugi objekti.
U narednom periodu table sa natpisom “Pazi, snajper” postale su svakodnevnica za Sarajlije. Tokom opsade, sveukupno je ispaljeno oko 50 hiljada tona topničkih projektila na grad i građane; grad je bio gotovo potpuno odsečen od ostatka države te je nastala nestašica hrane, električne struje, plina, lekova i vode. Tokom opsade ubijeno je 11.541 građana i građanki ovog grada, od kojih 1.601 dete, dok je oko 50.000 ljudi bilo ranjeno.
Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju osudio je prvog komandanta Sarajevsko-romanijskog korpusa, generala Stanislava Galića, za granatiranje i kampanju snajperskog terorisanja građana Sarajeva, uključujući i prvi masakr na Markalama. Galić je osuđen na doživotnu robiju za zločine protiv čovečnosti tokom opsade grada.General Dragomir Milošević, koji je Galića zamenio na mestu komandanta Sarajevsko-romanijskog korpusa, proglašen je krivim za isto delo u periodu od avgusta 1994. do kraja 1995. godine, uključujući i drugi masakr na Markalama. Osuđen je na 29 godina zatvora.
———————————–
Događaj se organizuje uz podršku Nacionalne zadužbine za demokratiju (National Endowment for Democracy) iz Vašingtona, USA.
Rad Omladinskog centra CK13 je institucionalno podržan od strane Vlade Švajcarske kroz projekat Zajedno za aktivno građansko društvo – ACT, koji sprovode Helvetas Swiss Intercooperation i Građanske inicijative.
