U okviru projekta “STORY”, Omladinski centar CK13 organizovao je studijsku posetu pod nazivom “Sva zemlja teži da postane šuma”, u Novom Sadu od 17. do 21. novembra 2025. Studijska poseta je bila inspirisana ovom biologičnom činjenicom – da sva zemlja teži da postane šuma – u smislu da sva bića teže onom ekosistemu gde će najveće izobilje suživota biti podržano i osigurano; i otud je program bio koncipiran po uzoru na svojevrstan rasadnik koji će okupiti predstavnike, volontere, saradnike i aktiviste partnerskih organizacija sa ciljem razmene naših iskustava, ideja, politika i praksi.
Učesnici su se najpre upoznali sa politikama i praksama Omladinskog centra CK13, sa njegovom programskom i prostornom infrastrukturom, kolektivima koji deluju unutar centra, i aktivnostima i rezultatima njihovog delovanja. Program je započeo sesijom koja je bila posvećena dinamičnoj prošlosti i sadašnjosti CK13 i prožimanju političke edukacije, društvenog aktivizma i alternativne kulture i umetnosti u programima CK13. Na ovu sesiju se nastavilo predstavljanje rada kolektiva Kuhinje solidarnosti Novi Sad, nakon čega su učesnici studijske posete imali priliku da se pridruže volonterima Kuhinje solidarnosti i pomognu u pripremi veganskih obroka za naše sugrađane koji žive u situaciji beskućništva ili u riziku od beskućništva. Zatim je usledilo predstavljanje rada Infoteke CK13 – aktivističke biblioteke, posebno njihove prevodilačke i izdavačke delatnosti koja se tiče intersekcionalnosti ekologije, feminizma, veganstva i antimilitarizma. Koordinatorke Infoteke CK13, Laura i Lidija, su vodile Čitalački klub u okviru kojeg su učesnici imali priliku da razmene mišljenja i osećanja o pitanjima koja su se otvorila čitanjem teksta “Ekologija feminizma i feminizam ekologije” (Ynestra King) i preporučenih fragmenata iz tri Infotekina ovogodišnja izdanja: “Pustinja” (anonimni autor_ka), “Vegananarhizam” (Parampatu), i “Protiv orodnjenog košmara: Fragmenti o domestifikaciji” (Baedan).
Program studijske posete se sledećeg dana nastavio edukativno-aktivističkim izletom na Frušku goru. Obilazak Fruške gore bio je vođen od strane aktivistkinje pokreta “Odbranimo šume Fruške gore” Dragane Arsić koja je učesnike upoznala sa činjenicama o dugogodišnjoj eksploataciji i devastaciji šumskog područja Fruške gore i o borbama koje ovaj pokret zajedno sa drugim ekološkim pokretima vodi zarad odbrane i očuvanja njene prirode. Program se potom nastavio posetom Ekološkom centru “Radulovački” u Sremskim Karlovcima i upoznavanjem sa njihovim aktivnostima zagovaranja i mobilizacije građana u vezi sa pitanjima ekoloških prava, kao i sa programima i metodologijama njihove ekološke edukacije. Sesija posvećena metodologiji rada sa decom i mladima je ostavila izuzetan utisak na sve učesnike, jer se radilo o iskustvu koje je posvedočilo da se susretom sa čudnovatom lepotom prirode u svima nama bude detinja otvorenost i radost.
U narednu sesiju – radionicu kreativnog pisanja – ušli smo ispunjeni utiscima lepote prirode, čudesnog i lekovitog sveta šume i osećajem povratka u zaboravljeno detinjstvo. Radionicu je vodio član kolektiva CK13, Đorđe Majstorović, koji je sve učesnike podržavajuće uputio u potragu za rečima kojima bi se ova osećanja mogla izraziti i opisati. Neopterećeni imperativom lepog i uspešnog književnog izraza, svi učesnici su tragali za sopstvenim rečima i pokušavali da iskomuniciraju, samima sebi i jedni drugima, ono što ih je taj dan bilo dotaklo. Takođe, otvarajući prostore sopstvene ekološke fikcije, učesnici su se suočili i sa uznemirujućom stvarnošću klimatskih promena koju najčešće ne želimo da vidimo i priznamo svoju odgovornost.
Sledeći dan posete je započeo sesijom posvećenom Landart-u, koju je vodio član CK13 Borislav Prodanović, gde se ova umetnička praksa tematizovala kao praksa političke kontemplacije i delovanja, i gde je kontemplativni karakter landart umetnosti bio prepoznat u radovima feminističkih umetnica iz perioda 70-tih godina prošlog veka do danas, koje su na intimističke ali radikalne načine problematizovale stvarnost patrijarhata kao režima objektifikacije, fragmentacije, eksploatacije i uništavanja života žena i prirode. Kroz prikaze odabranih dela ovih umetnica, učesnici su se upoznali sa ekofeminističkom umetničkom praksom čiji je interes kreativnosti usmeren na obnovu našeg odnosa sa prirodom putem osvešćivanja i repozicioniranja naše duše i tela (individualnog – društvenog – političkog) u odnosu na društveno i prirodno okruženje, od neposrednog okruženja i stanovanja, do stanovanja u kosmičkim razmerama doživljenim osvešćivanjem konstelacija Zemlje, Sunca, Meseca, i zvezda, i našeg mesta i uloge u tim konstelacijama. Potom smo se zajedno uputili u Kamenički park gde smo ostavili svoj svestan ‘ljudski trag’ u obliku poruka ostavljenih među granama drveća: “Drveće su pesme koje zemlja piše po nebu” (Kahlil Gibran); “Priroda nikada izdala nije srce koje ju je volelo” (William Wordsworth); i “…ne prolazi tako ravnodušno pored šume koja se oglašava hučanjem. Zastani. Oslušni. Zapamti. Možda će ti jednog dana trebati taj šum. Jednog dana, kada te uhvati duševna tjeskoba, to hujanje ti može raširiti krila. Ostavi bar malo mjesta u svome sjećanju za ono što nijesi ni svjestan da ti jednoga dana može zatrebati” (Ibrahim Hadžić).
Nakon šetnje kroz Kamenički park i obalom Dunava, učesnici su učestvovali u radijskog radionici koju su vodili Aleksandra Pap i Ozren Lazić iz CK13, i koja je za cilj imala da demistifikuje pojam radijske produkcije i učesnicima praktično približi proces radijskog stvaralaštva , pružajući im priliku da slobodno, neposredno i kreativno koriste radijsku tehniku i samoinicijativno kreiraju radijski sadržaj koncipiran prema sopstvenom nahođenju. Tako se rodila pilot epizoda radijske emisije “Kako si i šta ima?” čiji je koncept da se sa sagovornicima razgovara ‘iz srca’ o ličnim i političkim aktualnostima.
Nakon razgovora iz studija Radija zajednice CK13, učesnici su svoj boravak u Omladinskom centru CK13 završili prisustvom na CK13 tribini “Nekropolitike, i zajednice koje život znače” povodom Međunarodnog dana sećanja na žrtve transfobije. Ovim programom se, na način svojevrsne kulminacije političke problematizacije društvene nepravde i sistema koji porobljava život, završila studijska poseta “Sva zemlja teži da postane šuma”. Ono sa čime smo se rastali je dvojak osećaj – sa jedne strane osećaj teskobe zbog života u (planetarnom) patrijarhalnom društvu koje je programirano da onemogućava i uništava život, i, sa druge strane, osećaj radosti i zahvalnosti za ovih nekoliko dana suživota organizovanog na način da izgradi poverenje i pomogne uzajamno jačanje života. Iz takvih osećanja nadamo se da je za sve nas proizašlo i nadahnuće za novu političku svest i praksu: da društvu pristupamo kao zemlji koja sanja da postane šuma – kao trenutno opustošenoj zemlji kojoj nedostaju semena i vode drugačije budućnosti, tj radikalno drugačijeg prisustva ljudi, ali koja ne odustaje od svog sna, i koja nije odustala od nas, dokle god težimo ljubavi. “Priroda nikada izdala nije srce koje ju je volelo”.
